Што е артески бунар
За артески бунар се зборува многу и најчесто погрешно. Тоа не е „подобар“ или „поскап“ бунар. Тоа е бунар што фатил вода затворена под притисок меѓу два непропусни слоја.
Накратко
Артески бунар е бунар што фатил вода затворена под притисок меѓу два непропусни слоја. Кога дупката ќе го пробие горниот слој, водата сама се крева во цевката. Ако потече над површината без пумпа, бунарот е артески; ако се крене високо но остане под површината, е субартески. Тоа го одредува геологијата и не може да се нарача.
Од каде доаѓа притисокот
Замислете слој песок или испукана карпа што држи вода, а над него и под него глина што не пропушта. Тој среден слој се полни од некое повисоко место, понекогаш километри подалеку, во подножје на планина.
Водата во него е под притисок од сопствената тежина што доаѓа од таа височина. Додека горниот непропусен слој е цел, притисокот стои.
Кога дупката ќе го пробие тој покрив, водата сама се крева во цевката. Ако се крене над површината и потече без пумпа, тоа е артески бунар. Ако се крене високо, но остане под површината, тоа е субартески.
Обичен наспроти артески
| Обичен (слободно ниво) | Артески (под притисок) |
|---|---|
| Водата стои на онаа длабочина на која е фатена | Водата се крева над слојот во кој е фатена |
| Секогаш бара пумпа | Понекогаш тече и без пумпа |
| Нивото се менува со годишните времиња и со сушата | Постабилен, зашто се полни од подалеку |
| Поранлив на површинско загадување | Подобро заштитен со непропусниот покрив над него |
По што се насетува таков терен
- Стари приказни за чешма што течела сама во тој крај.
- Соседен бунар во кој водата стои многу повисоко од слојот каде е фатена.
- Подножје на планина, каде слоевите се навалени и доаѓаат од височина.
- Мочуришни или трајно влажни места без видлив извор во близина.
Зошто артески бунар не може да се нарача
Затоа што тоа го одредува геологијата, а не желбата ни цената. Или постои таков затворен слој под вашата парцела, или не постои.
Кој ви ветува артески бунар пред да се дупчи, ветува нешто што не е во негови раце. Ние мериме, гледаме што има под вас и ви кажуваме што реално може да се очекува.
Ако наидете на притисок, тоа бара внимание
Бунар под притисок мора да се затвори како што треба одозгора. Ако се остави отворен да тече без контрола, слојот се празни, соседните бунари ослабуваат и дворот се претвора во бара.
Прашања за артеските бунари
Дали артеска вода е поздрава?
Најчесто е почиста, зашто е заштитена одозгора. Но и таа мора да се анализира, затоа што може да носи соли и метали од самата карпа.
Има ли артески бунари во Македонија?
Има, во повеќе котлини и во подножјата. Но тоа се одредува од парцела до парцела, а не по цел крај.
Дали артески бунар чини повеќе?
Се плаќа истата работа - метри, терен, цевки. Тоа што водата се крева сама не менува колку метри се избушени.
